ปท.พัฒนาบีบเปิดเสรีFTA WTOล่มแล้วหลังยืดเยื้อ5ปี

เจรจา WTO ล่ม หลังยืดเยื้อมาเกือบ 5 ปี "ปาสคาล ลามี่" เผยประเด็นสินค้าเกษตรตัวการทำเจรจาล้มเหลว ด้านการุณชี้ เกษตรกรไทยเสียโอกาสขยายตลาดส่งออก หมดโอกาสต่อรองให้ประเทศพัฒนาแล้วลดการอุดหนุนสินค้าเกษตร ภาคเอกชนคาดประเทศพัฒนาแล้วเมิน WTO หันไปบีบประเทศกำลังพัฒนาให้หันไปทำ FTA มากขึ้น

นายปาสคาล ลามี่ ผู้อำนวยการองค์การการค้าโลก (WTO) ยอมรับว่า การเจรจารอบโดฮาเพื่อการพัฒนาภายใต้ WTO ที่เริ่มต้นเจรจาตั้งแต่ปลายปี 2544 ต้องหยุดชะงักลง หลังจากประเทศสมาชิก WTO ที่มีบทบาทสำคัญในการเจรจา 6 ประเทศ ได้แก่ ออสเตรเลีย บราซิล สหภาพยุโรป สหรัฐ ญี่ปุ่น และอินเดีย หารือกันที่เจนีวา เมื่อวันที่ 23 กรกฎาคมที่ผ่านมา โดยที่ประชุมไม่สามารถตกลงกันได้ ในประเด็นสำคัญคือการเจรจาสินค้าเกษตร โดยหารือได้เพียง 2 ประเด็น คือการเข้าสู่ตลาด (market access) และการอุดหนุนภายใน (domestic support) แต่ที่ประชุมพบว่าข้อเสนอของทั้ง 6 ประเทศมีความแตกต่างและขัดแย้งกันมาก จนไม่สามารถเจรจาในหัวข้อต่อไปคือการเปิดตลาดสินค้าอุตสาหกรรมได้

นายการุณ กิตติสถาพร ปลัดกระทรวงพาณิชย์ เปิดเผยกับ "ประชาชาติธุรกิจ" ว่าผลกระทบที่เกิดจากความล้มเหลวของการเจรจา WTO ที่เกิดขึ้น ส่งผลต่อประเทศกำลังพัฒนา รวมถึงไทยอย่างแน่นอน เนื่องจากไทยจะเสียโอกาสในการใช้ประโยชน์จากการเจรจา WTO ในการเจรจาเปิดเสรีการค้าระดับทวิภาคี (FTA) ซึ่งถือว่าเป็นทางเลือกที่สำคัญสำหรับประเทศกำลังพัฒนา ทั้งในด้านอำนาจการต่อรองในบางเรื่อง ทำให้ต้องแต่ละประเทศต้องใช้ข้อตกลงเดิมจากการเจรจารอบอุรุกวัย สำหรับผลกระทบในระยะยาวมีแนวโน้มที่แต่ละประเทศจะหันกลับไปเจรจา FTA แทน เพื่อเพิ่มความรวดเร็วในการเปิดเสรีการค้าให้มากขึ้น ซึ่งประเทศเล็กจะเสียเปรียบประเทศใหญ่ จนในที่สุดจะเกิดความตกลงต่างๆ มากมาย ทำให้ความสับสนจนนำไปสู่ "ปรากฏการณ์สปาเกตตีโบว์ล"

แม้ว่าความล้มเหลวที่เกิดขึ้นจะไม่ทำให้ WTO ล่มสลาย แต่ต้องยอมรับว่า บทบาทของ WTO จะเปลี่ยนไป การเจรจาแบบพหุภาคีเพื่อให้ประเทศสมาชิกทั้งหมดเปิดตลาดจะทำได้ยากขึ้น WTO จะต้องปรับตัวหันไปทำหน้าที่นำข้อตกลงของแต่ละฝ่ายมาประมวลผล ขยายให้ครอบคลุมทั้งโลก อาจจะจัดทำเป็นสัญญา MFN ทั่วโลก แต่การเจรจาระดับทวิภาคี ประเทศเล็กจะเสียเปรียบประเทศใหญ่ หรือหากไปใช้วิธีการเจรจาแบบที่สิงคโปร์เสนอให้มีการเจรจาเป็นกลุ่มย่อย 4-5 ประเทศ อาจจะทำได้เช่นกัน จากนั้นค่อยๆ ขยายความตกลงออกไปยังประเทศอื่นๆ

ด้านนายพรศิลป์ พัชรินทร์ตนะกุล กรรมการรองเลขาธิการหอการค้าไทย ให้ความเห็นกับ "ประชาชาติธุรกิจ" ว่า การเจรจา WTO ที่ชะงักงันไปไม่ใช่สิ่งที่เกินความคาดหมาย ภาคเอกชนคาดอยู่แล้วว่าการเจรจาจะล้มเหลว ทั้งนี้มองว่าความล้มเหลวของการเจรจาเป็นกลยุทธ์ของประเทศพัฒนาแล้วที่ไม่ต้องการจะเจรจาใน WTO เพราะจะต้องเสียผลประโยชน์มาก สำหรับแนวโน้มหลังจากนี้ ประเทศพัฒนาแล้วจะหันมาให้ความสำคัญกับการเจรจาเปิดเขตการค้าเสรีในระดับทวิภาคี (FTA) มากขึ้น โดยจะใช้อำนาจต่อรองที่เหนือกว่าบีบประเทศเล็กกว่าที่ทำ FTA ด้วย เพื่อให้ประเทศตนได้ผลประโยชน์จากการเปิดเสรีมากที่สุด

สำหรับสหรัฐกำลังอยู่ระหว่างเจรจา FTA กับมาเลเซีย เกาหลีใต้ ตะวันออกกลาง และอเมริกาใต้ แม้ว่าหลายประเทศ เช่น โบลิเวีย เวเนซุเอลา จะคัดค้าน ส่วนสหภาพยุโรปพยายามเจรจากับอาเซียนและประเทศอื่นๆ อย่างไรก็ตามยอมรับว่า ความล้มเหลวของ WTO ส่งผลให้ไทยได้รับผลกระทบ เนื่องจากไทยเป็นประเทศส่งออกสินค้าเกษตรรายใหญ่ และกรอบการเจรจา WTO เป็นโอกาสเดียวที่จะทำให้ประเทศพัฒนาแล้วลดการอุดหนุนสินค้าเกษตรลงได้

ประชาชาติธุรกิจ วันที่ 27 กรกฎาคม พ.ศ. 2549